صادرات IT هند امسال به 10 ميليارد دلار مي رسد
روح گاندي شاد است

12 بهمن 81 – روزنامه دنياي اقتصاد - تکنولوژي اطلاعات امروزه مرزها را کنار زده و يک جهان ويژه با امکانات و توانايي هاي ويژه خلق کرده است. در اين دنياي جديد قواعد دنياي سابق فراموش شده و ديگر همه پيشرفت ها در اختيار غرب و کشورهاي پيشرفته غربي نيست و حتی سلطه گري هم تعريف خاص خود را يافته است.
کشور هند در باور عمومي ما را به ياد جمعيتي از مردمان فقير و لاغر با پوست تيره و سرزميني استثمار شده در طول تاريخ مي اندازد. 55 سال قبل در چنين روزهايي (30 ژانويه 1948 ) جواهر لعل نهرو با لحني سوزناک خبر مرگ مهاتما گاندي رهبر فقيد هندي ها را اعلام کرد. او از راديو چنين گفت:" دوستان و همراهان چراغ زندگي ما خاموش شد و تاريکي همه جا را فراگرفته است. من نمي دانم چه بايد به شما بگويم و چگونه بگويم. نه من و نه شما ديگر هيچ وقت او را نخواهيم ديد و ديگر پا به پاي او راه نخواهيم رفت و از توصيه هايش بهره نخواهيم گرفت. اين مصيبتي نه فقط براي من بلکه براي ميليون ها ميليون مردم اين سرزمين است. اما بدانيد که روح او با ما خواهد بود"
اين مصيبت در حقيقت به نوعي استقلال طلبي هندي ها را به مخاطره مي انداخت و اين سرزمين هميشه تاخت و تاز شده و مردمان رنجورش را در معرض خطرحمله ديگر قرار مي داد ، اما از آن زمان تاکنون سالها گذشته است و امروزه هند با وجود آنکه بسياراز زمان گاندي تاکنون رنج کشيده و تحمل کرده است به جايي رسيده است که رويايي است.
چندي قبل يک روزنامه آمريکايي چنين تيتر زد: Where software is king: IT in India
به نوشته اين روزنامه امروز اگر بعد از اين همه سال هند متحد از راه ساختن نرم افزار و صادرات آن به دنيا پابرجا مانده حاصل به ارث بردن تفکر هوشمندانه مهاتما گاندي توسط امروزيان اين سرزمين است. در حقيقت اگر گاندي هم زنده بود همه را به فراگرفتن کامپيوتر و ساختن نرم افزار تشويق مي کرد. صنعتي که امروزه مردمان پابرهنه هندي را بر قله نرم افزار دنيا قرار داده است.

***
کشور يک ميليارد و چهل و پنج ميليون نفري هند که دومين کشور پرجمعيت جهان محسوب مي شود تا همين چند سال قبل صادراتش بر گوهر و جواهرات ، محصولات غذايي ، دارو، پوشاک ، کتان و چرم متمرکز بود. تا ده سال قبل بيش از 60 درصد مردم اين کشور رزق و روزي خود را از راه کشاورزي به دست مي آوردند و حدود 450 ميليون کارگر در آن مشغول به کار بودند. اما از چند سال قبل به دنبال اجراي يک برنامه جامع فناوري اطلاعات در اين کشور بزرگترين صادر کننده نرم افزار در جهان شده است.
بنا به گفته رييس انجمن ملي کمپاني هاي نرم افزار هند Nasscomصادرات نرم افزار هند به آمريکا در سال 2000 – 2001 بالغ بر 3.7 ميليارد دلار و در سال قبل از آن 2 ميليارد دلار بود و پش بيني مي شود که به 10ميليارد دلار در سال -2003 برسد.
چنين است که بسياري از شرکت هاي عظيم کامپيوتري امروز بخش عظيمي از سرمايه هاي خود را به هند منتقل کرده اند تا در اين سرزمين به بهره برداري برسانند. در 10 مي 1998 مايکروسافت تصميم گرفت براي ايجاد يک مرکز نرم افزار در حيدرآباد سرمايه گذاري کند در سال 2000 اعلام شد که يک سرمايه گذاري 50 ميليون دلاري مد نظر است اين دومين سرمايه گذاري بزرگ مايکروسافت بعد از سرمايه گذاري در سرزمين هاي اشغلي فلسطين بود.
در جولاي 2002 شرکت عظيم اوراکل نيز تصميم به افزايش سرمايه گذاري در هند گرفت. اين شرکت در سال 1991 جزو نخستين شرکت هايي بود که در شهر تکنولوژي حيدرآباد سرمايه گذاري کرده بود. اوراکل همچنين در سال 1994 در اولين مرکز توسعه IT در ايالت بنگال سرمايه گذاري کرده بود و در سال 1998 دومين سرمايه گذاري آن در حيدرآباد انجام داد اين سرمايه گذاري بزرگترين سرمايه گذاري اين شرکت آمريکايي در آسيا بود و آنچنان که مدير بخش آسياي اين شرکت اعتراف کرد:" هند يک جواهر ارزشمند براي اوراکل " محسوب مي شود. و جاي مطمئني براي سرمايه گذاري و توسعه IT است.

***
هند در حالي اين موقعيت را در بازار نرم افزار و IT منطقه و جهان به دست آورده که هنوز در بسياري از موارد ارتباطي اين کشور داراي مشکلاتي است اما با تلاش دولت و حمايت از بخش هاي خصوصي – خصوصا سرمايه گذاري هاي خارجي – وضعيت کاملا به سود اين کشور و شرکت هاي فعال در آن است. تا دو سال قبل ميزان تلفن هاي عادي در هند براي هر 1000 نفر 32 خط بود در حالي که اين ميزان براي کشوري مثل آمريکا براي هر 1000 نفر 700 خط است.
اما اين عقب ماندگي ها به سرعت در حال جبران است. به گفته ديويد کاپل خبرنگار نشريه سيليکون تيلگيا امروزه همه مردم هند بخشي از سيستم تکنولوژي اطلاعات هستند و به رشد آن کمک مي کنند. در بمبئي وقتي در ترافيک و در ماشين نشسته بودم چند پسر پابرهنه از من خواستند که کتابي از آن ها بخرم . حدس مي زنيد آن کتاب چه نام داشت؟ سرعت تفکر نوشته بيل گيتس!
اما جالب آنکه حتي بيل گيتس هم نمي تواند نسبت به هند بي تفاوت باشد . عليرغم سرمايه گذاري کلاني که مايکروسافت در هند انجام داده خود وي چند ماه قبل به اين کشور سفر کرد وضمن ديدار با مقامات و بخش هاي خصوصي هند ضمن تشويق به ادامه راه آنها را به کمک بيشتر به اين کشور وعده داد.
امروزه بيشتر کمپاني هاي مطرح نرم افزاري و سخت افزاري جهان در هند شعبه دارند. احمد رسول زادگان يک کارشناس IT مي گويد:" هند از جمله کشورهايي است که به دليل اختلاف زمان با اروپا و آمريکا و به دليل بستر آماده و مساعد مورد توجه کمپاني هاي بزرگ قرار گرفته است. از سال ها قبل اين کمپانيها حتي بسياري از قعاليت هاي خود را به هند منتقل کردند تا در ساعاتي که در کشورهاي غربي شب و تعطيل است فعاليت هاي اين کمپاني هاي بين المللي به طور مناسب ادامه يابد."
به اعتقاد رسول زادگان هند نشان داد که مي توان با داشتن يک برنامه مناسب و حتي کوتاه مدت به موفقيتي عظيم در عرصه IT دست يافت. او مي گويد: هند نيروي کار بسيار، جوان و مستعدي دارد به همين دليل وقتي دولت شرايط را براي سرمايه گذاري شرکت هاي بزرگ در اين کشور فراهم کرد اين نيروي کار به سرعت جذب پارک هاي فناوري و مراکز ساخت و توليد نرم افزار شد. حتي با وجود اين که اين کشور به اندازه کافي مهنس کامپيوتر تربيت نکرده و دانشگاه ها ظرفيت بالايي براي تربيت نيروي متخصص IT را ندارند. اين کشور هم اکنون قطب نخست نرم افزار جهان است که حتي کشورهاي غربي به آن حسد مي ورزند.

***
صنعت سينماي هند – باليوود – يکي از موفق ترين صنايع فيلمسازي دنياست. هند با همين صنعت نه تنها توانست در مقابل رقبالي رسانه اي قوي چون تلويژيون و ماهواره مقاومت کند. از سال 1900 تا کنون اين کشور بيش از 27 هزار فيلم به 52 زبان تهيه و توليد کرده است. امروزه در هر سال بيش از 800 عنوان فيلم به اين مجموعه اضافه مي شود. به قولي در هند سينما يک سرگرمي نيست يک تعصب است.
به نظر مي رسد تجربه موفق هندي ها در بومي کردن تکنولوژي سينما به تکنولوژي اطلاعات هم سرايت کرده است و اين دومي حتي آن اولي را با آن همه تعصب و اشتياق کنار گذاشته است. امروز نوجوانان هندي به جاي حسرت خوردن براي بازيگر شدن و به شهرت آميتا باچان رسيدن در انديشه يافتن يک شغل در مجموعه هاي توليد نرم افزار و رسيدن به جايگاه مهاتما گويجا يکي از شخصيت هاي سيليکون ولي – قلب IT آمريکا – هستند.
رسولزادگان در اين باره مي گويد: هندي ها ذاتا باهوشند و استعداد بالقوه اي براي به سرانجام رساندن موضوعي که در آن علاقه دارند، هستند. در سينما آن ها کاري کردند که سينماي آمريکا اصلا نتوانست وارد هند شود و با وجود شکست سينماي اروپا آن ها با قدرت به اين موفقيت ادامه دادند. در صنعيت IT نيز آن ها بومي سازي درستي انجام دادند. و از آن بهره هاي درستي هم گرفتند. به عنوان مثال توسعه دولت ديجيتال طي يک سال گذشته در هند رشد بي سابقه اي گرفته و امروزه حتي بسياري از کارهاي درماني مردم فقير اين کشور در نقاط دور افتاده توسط اينترنت و کامپيوتر انجام مي گيرد.
او مي افزايد: امروز در هند با صحنه هاي جالبي مي توان روبه رو شد ، شما زنان و مرداني را مي بينيد که لباس مندرسي به تن دارند و حتي پابرهنه اند اما در حال حمل مانيتور يا پرينتر و يا کيس کامپيوتر هستند. اين نشان مي دهد برنامه هاي دولت براي تشويق استفاده مردم از کامپيوتر براي ساده شدن کارها موفقيت آميز بوده است.
رسولزادگاه در ادامه به مقايسه دو کشور چين و هند مي پردازد و مي گويد: کشور چين بزرگترين جميعت دنيارا در اختيار دارد. در اين کشور هنوز موضوع سانسور اينترنت و سايت هاي اينترنتي در دستور کار دولت قرار دارد و از اين رو تلاش دولت به جاي توسعه IT صرف مبارزه با آن مي شود.چين 16.3 ميليون کامپيوتر و هند فقط 6 ميليون کامپيوتر دارد چين سه برابر بيش از هند کاربر اينترنت دارد. چين 165 ميليون تلفن همراه و هند 6 ميليون تلفن همراه دارد اما بازار صادرات IT و درآمد دو کشور از طريق اين صنعت اصلا قابل مقايسه نيست.
اين کارشناس تاکيد مي کند: چنين وضعيت نشان مي دهد که صرف آماده کردن زيرساخت براي استفاده کاربران و توسعه ارتباطات براي توسعه اين صنعت کافي نيست و نياز به يک برنامه مدون داريم.

***
مقايسه ايران و هند قطعا کار بي فايده اي خواهد بود. در کشوري که به گفته رييس انجمن صادرکنندگان نرم افزارش تعداد صادرات نرم افزارش نامشخص و بسيار ناچيز است چگونه مي توان آن را با کشوري که نرم افزارهايش را با قيمت بالا به کشورهاي آمريکاي شمالي و اروپا صادر مي کند مقايسه کرد. اما در حقيقت نگاه به الگوي هند شايد بتواند تا اندازه اي براي مسئولان دولتي و خصوصي مفيد باشد.
هفته گذشته رييس جمهور خاتمي در جريان سفر به هند يک روز از سفر خود را صرف بازديد از مرکز فناوري اطلاعات HI – TEC حيدر آباد کرد. در همين ديدار به رييس جمهور گفته شد که اين مرکز صادرات نرم افزار اين مرکز نسبت به سال گذشته 42 درصد رشد داشته است و در سال آينده از مرز 11 ميليون دلار خواهد گذشت.
حيدر آباد با 217 کيلومتر مربع وسعت و جمعيت 300 هزارنفري اش امروز رشک انگيزترين نقطه جهان براي ايرانيان علاقه مند به فناوري اطلاعات و بسياري از علاقه مندان در کشورهاي ديگر است. اين مرکز در ايالت آندراپرداش قرار دارد که به توسعه فناوري اطلاعات در اين کشور شهرت دارد. به عنوان مثال تعداد شرکت هاي نرم افزاري در اين پارک در سال مالي 1995-96 31 واحد بوده که در سال مالي 2001-2002 به 1320 واحد رسيده است.
بازديد رييس جمهور ايران و تني چند از مقامات تصميم گيرنده چون نصر الله جهانگرد و بخش هاي خصوصي فعال در اين عرصه از اين مراکز و آشنايي با پيشرفت هاي تکنولوژيک اين عرصه مي تواند نويد دهنده برنامه هاي دولتمردان ايران در بهره برداري از الگوهاي موفق در اين عرصه باشد.

***
امروزه و بعد از 50 سال از مرگ گاندي هند نه تنها استقلالش را از دست نداده بلکه همچون چاي و سينما يک محصول وارداتي خارجي ديگر را از آن خود کرده و بدون مقاومت بيهوده و تلاش ناکارآمد براي مبارزه با آن بهترين بهره برداري را براي بومي سازي - و حتي در مورد IT گسترش و ارسال آن به خارج از مرزها - آن نيز انجام داده است. گاندي مي تواند آسوده بخوابد که کشورش اینچنین سرافرازانه پيش مي رود.